IR3535 is een synthetisch pesticide (3-(N-acetyl-N-butyl)aminopropionic acid ethyl ester; C11H21NO3). In Sentz Insect Schild is de concentratie 20%.
IR3535 is een insecten afweermiddel die op de menselijke huid en kleding toegepast kan worden, om beten van geleedpotigen zoals muggen, steekvliegen en teken af te weren. De effectiviteit is onafhankelijk geëvalueerd in verschillende studies en afhankelijk van de testomstandigheden en de concentratie in het geteste product, werkt IR353 kortere of langere tijd tegen Ixodes ricinus (de gewone of schapenteek) [1, 2, 3]. In een test werkte IR3535 met een concentratie van 10% vergelijkbaar met DEET met een concentratie van 20% bij Ixodes ricinus nimfen [3]. Waarschijnlijk scoort IR3535 beter dan DEET bij dezelfde oplossingspercentages [3, 4]. Het is niet geschikt voor gebruik in malaria-gebieden.
Ook de omstandigheden in de praktijk beïnvloeden hoe effectief IR3535 is en hoe lang de bescherming optimaal is. Regen, wind en hoge temperaturen kunnen de werktijd verkorten. Ook het activiteiten-niveau (meer verdamping en absorptie) en het door zweet ‘wegwassen’ van het product, zijn van invloed op de werktijd. Bij hogere teken-dichtheid in een gebied, is het aan te raden om hogere concentraties en vaker aanbrengen te overwegen [4].
IR3535, net als bij DEET, om de twee uur aanbrengen voor het meest optimale effect tegen Ixodes ricinus teken [1, 3]. Bij gebruik rechtstreeks op de huid geldt een maximum gebruik per dag; bij volwassenen 3 g of ong. 26 sprays per keer, maximaal 3x per dag; bij kinderen boven de twee jaar 1,6 g of ong. 14 sprays per keer, maximaal 2x per dag; en bij kinderen tussen de één en twee jaar oud 0,83 g of ong 7 sprays per keer, maximaal 1x per dag. Bij gebruik op kleding vermijd synthetische materialen vanwege mogelijke verkleuring.
Het is een bijna kleurloze gelige en bijna reukloze vloeistof. De fabrikant is Merck, Duitsland. Er zit geen patent op. Het is enigszins vluchtig en kan goed in organische vloeistoffen opgelost worden, matig in water en niet in vet. De stof wordt al meer dan 30 jaar gebruikt en door honderden bedrijven verwerkt in lotions, sprays, roll-ons, sticks, gels, natte doekjes, poeders en crèmes.
Uit de vele data blijkt de stof veilig voor mens, dier en milieu [5, 6]. Er blijken geen aanwijzingen dat de stof kankerwekkend zou zijn. Het is niet toxisch en niet genotoxisch, ook niet bij herhaald gebruik. Door de WHO als U geclassificeerd: ‘Unlikely to present acute hazard in normal use’. Er is geen data over ecotoxiciteit, maar het is aannemelijk dat door normaal gebruik geen grote hoeveelheden in het milieu komen. Het wordt door de huid goed verdragen, huidirritatie is bij mensen niet gezien, en bij dieren in milde vorm.
Irritatie in de ogen kan voorkomen worden door voorzichtig gebruik. Wanneer de stof in contact met de ogen komt: onmiddelijk spoelen met veel water en medisch advies inwinnen.
IR3535 is beoordeeld met de EU Biocidal Product Regulation, door de WHO (U classificatie) en door de EPA als biopesticide.
Icaridin / Picaridin is een insecten afweermiddel. Het is familie van de piperidines, die de peperachtige scherpe smaak aan peper geven (1-(1-Methylpropoxycarbonyl)-2-(2-hydroxyethyl)piperidine C12H23NO3).
Icaridine kan direct op de huid of kleding gebruikt worden, zonder de irritatie die bij DEET kan optreden. Studies laten zien dat Icaridin/Picarin bij voldoende hoge concentratie (zoals 20%) langer werkt tegen teken dan andere synthetische middelen zoals DEET en Ir3535 [9, 10].
Een Amerikaanse studie met 23 proefpersonen en 2274 teken, liet zien dat Picaridin spray (20%) en crème (20%) goed werkt tegen nymfen van amerikaanse tekensoorten (Ixodes scapularis en Dermacentor variabilis). Tegen de Dermacentor teek was de beschermingstijd 14-15 uur. Tegen de Ixodus scapularis nimfen, was de beschermingstijd wisselend: 3-14 uur [8].
In een andere studie is Icaridin 10% getest bij verschillende Ixodes nimfen (scapularis en ricinus). Hier bleek dat de afstotende werking bij I. scapularis (de amerikaanse soort) 5 uur was, en bij I. ricinus (de europese soort) 8 uur [4]. In een europese studie met I. ricinus nymfen liet 20% Icaridin een constante langdurige werking zien (6 uur) bij de toegepaste testmethoden [2].
Het wordt sinds 2001 verkocht, meestal in een concentratie 20%. Het is vloeibaar, bijna geur- en kleurloos en het tast kunststoffen niet aan. Het is door Bayer in Duitsland ontwikkeld.
Icaridine is binnen de Europese Unie een toegestane insectenafwerende stof. Het mag worden gebruikt als biocide volgens de Europese Biocidenverordening (528/2012/EU) [6] en in afwerende middelen volgens de Nederlandse Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden [7].
Bij normaal gebruik is het veilig en zijn er geen toxische effecten voor mensen. Voor kinderen 3-12 jaar beperkt gebruiken [10]. Niet voor kinderen jonger dan 3 jaar.
Permethrine is een synthetisch insecticide en acaricide uit de groep van de pyrethroïden (chemische formule: C₂₁H₂₀Cl₂O₃). Het is afgeleid van natuurlijke pyrethrinen die voorkomen in chrysanten. In tekenwerende producten wordt het meestal gebruikt in concentraties van 0,5% (voor kledingimpregnatie) tot hogere concentraties voor professioneel gebruik.
Permethrine wordt gebruikt als contactinsecticide voor de teek, niet als klassiek huid-repellent zoals DEET, IR3535 of icaridin. Het wordt daarom alleen toegepast op kleding, schoenen, sokken en kampeeruitrusting, en niet direct op de huid.
De werking is tweeledig:
Uit meerdere studies blijkt dat permethrine zeer effectief is tegen teken, waaronder Ixodes ricinus en Ixodes scapularis:
Een belangrijk voordeel is de langdurige werking op textiel:
In de praktijk beïnvloeden factoren zoals regen, wassen, UV-licht en slijtage de effectiviteit. Voor optimale bescherming wordt vaak een combinatie aanbevolen van:
Permethrine is een kleurloze tot lichtgele stof met lage vluchtigheid. Het wordt wereldwijd gebruikt in:
Het middel wordt al decennia toegepast, onder andere door defensieorganisaties en in malaria-endemische gebieden voor geïmpregneerde muskietennetten.
Permethrine wordt algemeen beschouwd als veilig bij correct gebruik:
Mogelijke effecten:
Deondanks zijn er neurotoxische effecten bij hoge dosis aangetoond in zoogdieren (tremoren, convulsies en potentiële endocrine verstoring). Bioaccumulatie in vetweefsel kan leiden tot lange-termijn gezondheidsrisico's bij mensen en dieren. Ook is er verstoring van reproductie gemeld in laboratorium studies met knaagdieren [17].
Belangrijk:
Permethrine is breed gereguleerd en beoordeeld:
Permethrine is één van de meest effectieve middelen tegen teken, vooral wanneer toegepast op kleding. In tegenstelling tot huidrepellents werkt het door contact en heeft het een langdurig effect. Bij correct gebruik is het veilig voor mensen, maar voorzichtigheid is nodig in verband met toxiciteit voor katten en waterorganismen. Daarom is het beter geen sprays te gebruiken, maar kleding die geïmpregneerd is door fabrikanten.
Voor optimale bescherming tegen tekenbeten wordt vaak een combinatie van permethrine (kleding) en een huidrepellent aanbevolen.
[1] Dautel H, Dippel C, Werkhausen A, Diller R. Efficacy testing of several Ixodes ricinus tick repellents: different results with different assays. Ticks Tick Borne Dis. 2013 Apr;4(3):256-63. doi: 10.1016/j.ttbdis.2012.11.007. Epub 2013 Jan 20. PMID: 23339971.
[2] Lupi E, Hatz C, Schlagenhauf P. The efficacy of repellents against Aedes, Anopheles, Culex and Ixodes spp. - a literature review. Travel Med Infect Dis. 2013 Nov-Dec;11(6):374-411. doi: 10.1016/j.tmaid.2013.10.005. Epub 2013 Oct 25.
[3] Büchel K, Bendin J, Gharbi A, Rahlenbeck S, Dautel H. Repellent efficacy of DEET, Icaridin, and EBAAP against Ixodes ricinus and Ixodes scapularis nymphs (Acari, Ixodidae). Ticks Tick Borne Dis. 2015 Jun;6(4):494-8. doi: 10.1016/j.ttbdis.2015.03.019. Epub 2015 Apr 30. PMID: 25936273.
(EBAAP is de werkzame stof in IR3535)
[4] Alpern JD, Dunlop SJ, Dolan BJ, Stauffer WM, Boulware DR. Personal Protection Measures Against Mosquitoes, Ticks, and Other Arthropods. Med Clin North Am. 2016 Mar;100(2):303-16. doi: 10.1016/j.mcna.2015.08.019.
[5] WHO Specifations and Evaluations for Public Health pesticides, IR3535. WHO 2005.
[6] Biocidal Products Regulation (EU) No. 528/2012; EU registratie IR3535.
[7] COMMISSION IMPLEMENTING REGULATION (EU) 2020/1086
[8] Study LNX-003: Efficacy Test of KBR 3023 (Picaridin, Icaridin) - Based Personal Insect Repellents (20% Cream and 20% Spray) with Ticks Under Laboratory Conditions, Lanxess Corporation, 2010. LNX-003 Subject Tracking.xls | US EPA ARCHIVE DOCUMENT.
[9] Semmler M, Abdel-Ghaffar F, Al-Rasheid KA, Mehlhorn H. Comparison of the tick repellent efficacy of chemical and biological products originating from Europe and the USA. Parasitol Res. 2011 Apr;108(4):899-904. doi: 10.1007/s00436-010-2131-4. Epub 2010 Nov 19. PMID: 21085991.
[10] Pages F, Dautel H, Duvallet G, Kahl O, de Gentile L, Boulanger N. Tick repellents for human use: prevention of tick bites and tick-borne diseases. Vector Borne Zoonotic Dis. 2014 Feb;14(2):85-93. doi: 10.1089/vbz.2013.1410. Epub 2014 Jan 10. PMID: 24410143.
[11] Vaughn MF, Meshnick SR. Pilot study assessing the effectiveness of long-lasting permethrin-impregnated clothing for the prevention of tick bites. Vector Borne Zoonotic Dis. 2011.
[12] Banks SD, Murray N, Wilder-Smith A, Logan JG. Insecticide-treated clothes for the control of vector-borne diseases: a review. Travel Med Infect Dis. 2014.
[13] Eisen L, Dolan MC. Evidence for personal protective measures to reduce human contact with ticks. J Med Entomol. 2016.
[14] CDC (Centers for Disease Control and Prevention). Permethrin-treated clothing and gear recommendations.
[15] WHO. Permethrin in Public Health Use – Evaluation and Specifications.
[16] US EPA. Reregistration Eligibility Decision (RED) for Permethrin.
[17] Richardson, J.R., et al. Neurodevelopmental Effects of Pyrethroid Exposure. Toxicological Sciences, 2019.
Carroll SP. Prolonged efficacy of IR3535 repellents against mosquitoes and blacklegged ticks in North America. J Med Entomol. 2008 Jul;45(4):706-14. doi: 10.1603/0022-2585(2008)45[706:peoira]2.0.co;2. PMID: 18714871.
Staub D, Debrunner M, Amsler L, Steffen R. Effectiveness of a repellent containing DEET and EBAAP for preventing tick bites. Wilderness Environ Med. 2002 Spring;13(1):12-20. doi: 10.1580/1080-6032(2002)013[0012:eoarcd]2.0.co;2. PMID: 11929056.
We hopen van harte dat je (een beetje) geholpen bent met onze informatie. Stichting Tekenbeetziekten is een ongesubsidieerde vrijwilligersorganisatie en deze website kan alleen maar bestaan bij gratie van donateurs. Jij kunt ervoor zorgen dat deze informatie betrouwbaar en up-to-date blijft door een kleine gift over te maken of ons te machtigen eens of tweemaal per jaar een vast bedrag van je bankrekening af te mogen schrijven. Waarvoor alvast veel dank.
